“Kwa hakika, nchi nzima imeharibiwa.” Hayo ni maneno ya uchungu ya Mariam, raia wa Sudan ambaye sasa anaishi katika kambi ya watu waliokimbia makazi yao mashariki mwa Chad, baada ya kulazimika kuikimbia nchi yake kutokana na milio ya risasi na mashambulizi ya anga yaliyofanyika tangu kuzuka kwa vita nchini humo Aprili 2023.
Mariam aliondoka Sudan akiwa na mkokoteni mdogo uliobeba vitu vichache alivyoweza kuokoa. Alijisajili katika kituo cha mapokezi cha Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR) mjini Adré, kabla ya kutembea kilomita kadhaa kuelekea katika kambi ya mpito ambako watoto wake watano walikuwa wakimsubiri.
Chad yenyewe inakabiliwa na changamoto kubwa, ikiwemo athari za mabadiliko ya tabianchi, mafuriko makubwa yanayofuatwa na vipindi vya ukame mkali, huku takribani theluthi moja ya wananchi wake wakiishi katika umaskini uliokithiri kwa kipato cha chini ya dola 2.15 kwa siku.
Hata hivyo, hali ya wananchi wa Sudan waliokimbilia Chad ni mbaya zaidi.
Vita hivyo vimeua karibu watu 200,000, huku wengine takribani milioni 14 wakilazimika kuyakimbia makazi yao ndani na nje ya Sudan. Aidha, zaidi ya watu milioni 30 wanahitaji msaada wa dharura wa kibinadamu.
Kwa mujibu wa UNHCR, hadi Septemba 25, 2026, zaidi ya watu 55,000 walikuwa wameikimbia Sudan na kuingia nchini Chad tangu mwanzoni mwa mwaka huu.
UNHCR imesema wiki iliyopita kulishuhudiwa ongezeko kubwa la watu wanaovuka mpaka, ambapo zaidi ya watu 400 kwa siku walikuwa wakivuka kupitia maeneo ya Adré na Tina, mashariki mwa Chad.
Mratibu wa Kanda wa UNHCR anayeshughulikia mgogoro wa Sudan, Mamadou Dian Balde, akiwa Nairobi, aliwaambia waandishi wa habari mjini Geneva kuwa idadi hiyo imeongezeka mara 20 ikilinganishwa na miezi iliyopita.
Wataalamu kutoka Uturuki pia waliripotiwa kuwepo Sudan kusaidia katika uendeshaji wa vifaa hivyo.
Uwepo wa Saudi Arabia na Misri katika mgogoro wa Sudan umeelezwa kuwa na mwelekeo unaofanana na ule wa Uturuki, huku nchi hizo zikimpa Al-Burhan uungwaji mkono katika kipindi ambacho anakabiliwa na tuhuma nzito, zikiwemo mauaji ya raia wasio na silaha, matumizi ya silaha za kemikali zinazopigwa marufuku kimataifa na kuzuia juhudi za amani.
Saudi Arabia iliingia katika mgogoro wa Sudan kama mpatanishi kati ya pande zinazopigana, lakini baadaye ilionekana kuchukua msimamo wa kisiasa na kidiplomasia unaomuunga mkono Al-Burhan.
Reuters iliwahi kuripoti kwamba Saudi Arabia huenda ilihusika katika upatanishi wa mkataba wa silaha kutoka Pakistan kwenda kwa jeshi la Sudan wenye thamani ya takribani dola bilioni 1.5, kabla Riyadh kuomba mkataba huo usitishwe na kuijulisha Islamabad kwamba haitaufadhili.
Kwa upande wa Misri, awali ilihusika katika juhudi za kutafuta amani kwa hoja kwamba vita vya Sudan ni tishio kwa usalama wake wa kitaifa. Hata hivyo, baadaye msimamo wake wa kidiplomasia ulibadilika na kuonekana kuwa upande mmoja katika mgogoro huo.
Misri na Saudi Arabia zimetangaza rasmi kutambua jeshi la Sudan kama taasisi kuu ya serikali, licha ya kushiriki katika mpango wa Quad, unaohusisha pia Marekani na Umoja wa Falme za Kiarabu (UAE).
Reuters iliripoti Novemba mwaka uliopita kwamba ndege aina ya drone za kivita za Uturuki zenye uwezo mkubwa zilipelekwa katika uwanja wa ndege uliopo karibu na mpaka wa kusini-magharibi mwa Misri.
Picha za satelaiti kutoka kampuni ya Marekani ya Vantor, inayojihusisha na teknolojia za anga za juu, zilionyesha uwepo wa drone kubwa katika njia ya kurukia ndege katika moja ya viwanja vya ndege vya East Oweinat katika tarehe mbalimbali, ikiwemo Septemba 29, Desemba 28 na Januari 9.
Katika muktadha huo, The New York Times pia ilichapisha picha zilizoonyesha ndege zisizo na rubani aina ya Akıncı katika Uwanja wa Ndege wa East Oweinat, zikidaiwa kutumika katika mashambulizi ya anga nchini Sudan.
Akıncı ni miongoni mwa ndege zisizo na rubani za kisasa zinazotengenezwa na kampuni ya ulinzi ya Uturuki, Baykar.
Ndege hiyo ina uwezo wa kuruka katika mwinuko mkubwa, kukaa angani kwa hadi saa 24 na kubeba aina mbalimbali za silaha.
Ripoti hizo zinaeleza kuwa huenda jeshi la Sudan lilipata ndege hizo kupitia uhusiano wake wa kijeshi na Ankara.
